بررسی تهدیدات فرهنگی- سیاسی سند توسعة 2030 بر جمهوری اسلامی ایران از منظر قواعد نفی سبیل و نفی غرر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران.

چکیده

سند توسعة 2030 با اهداف توسعه پایدار، تلاش می‌کند تا استانداردهای جهانی را در حوزه‌هایی مانند آموزش، برابری جنسیتی، سلامت و محیط‌زیست در کشورها پیاده‌سازی کند. اجرای چنین سندی در ج.ا.ایران که بر اساس مبانی سیاسی و فقهی اسلامی استوار است، با چالش‌های جدی مواجه خواهد کرد که بررسی این موضوع از اهمّیّت و ضرورت بالایی برخودار است. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر بررسی تهدیدات حقوقی- سیاسی سند توسعة 2023 بر جمهوری اسلامی ایران است. سوال اصلی پژوهش عبارت است از: «مهمترین تهدیدات سند توسعة 2030 بر ج.ا.ایران از چه منظری قابل بررسی است؟» فرضیة پژوهش تأکیدی بر این موضوع است که به نظر می‌رسد سند مذکور از منظر قواعد نفی سبیل و نفی غرر تهدیدات بالقوه‌ای برای جمهوری اسلامی ایران به همراه داشته باشد. یافتههای پژوهش با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و استفاده از اسناد و منابع کتابخانه‌ای نشان داد مفاد سند 2030 در مواردی مانند برابری جنسیتی و آموزش جامع جنسی، با ارزش‌های اسلامی و فرهنگی ایران در تضاد است. از منظر فرهنگی این سند با تأکید بر مفاهیمی مانند آزادی جنسی و یکسان‌سازی فرهنگی، می‌تواند هویت دینی و فرهنگی جامعه اسلامی را تضعیف کند. از منظر سیاسی نیز، سند 2030 با اصول قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مانند ممنوعیت سلطه‌پذیری خارجی (اصل 153)، استقلال در سیاست خارجی (اصل 152) و لزوم تطابق قوانین با موازین اسلامی (اصل 4)، مغایرت دارد. نتایج پژوهش بیانگر این موضوع است که شرط عدم مغایرت با «روح کلی سند»، اجرای این حق را برای کشورهایی مانند ایران دشوار می‌سازد، لذا اجرای سند 2030 در ایران نیازمند بررسی دقیق و تطبیق با اصول اسلامی و قانون اساسی کشور است تا استقلال فرهنگی و آموزشی ایران حفظ شود و از نفوذ ارزش‌های سکولار و جهانی‌شده جلوگیری گردد.

کلیدواژه‌ها


افشار، اباذر و موحدی‎‌نیا، مهدی(1400). «بررسی تعارض سند 2030 در مواجهه با حدیث علوّ». مطالعات فقه اسلامی و مبانی حقوق، (43)، 237-258.
باقری دولت آبادی، علی. (1400). سیاست خارجی ایران. تهران: تیسا.
بهشتی نژاد، سید محمدصالح(1403). «تهدید فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در فرایند رژیم های بین الملل مطالعه موردی سند 2030». دولت پژوهی ایران معاصر، 10(3)، 107-132.
پورکریمی، جواد؛ حسن بندی، مهناز و صمدی، مریم(1403). «دلالت‌های سیاستگذارانه حکمرانی خوب در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش». سیاست علم و فناوری، 17(1)، 53-68.
پورمنوچهری، سیدعلی و آبانگاه، هادی(1401). «بازشناسی فقهی تربیت جنسی و مطابقت آن با سند 2030». پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی، 18(68)، 11-34.
حبیبی، رضا(1399). واکاوی بنیان‌های ایدیولوژیک سند 2030. تهران: کتاب فردا.
حر عاملی، محمدحسن(1386). وسائل‌ الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه. ترجمة عبدالرحیم ربانی، تهران: کتابچی.
حسینی اکبرنژاد، هاله(1401). «بررسی تحلیلی انتقادی تعهدات دولت‌ها در رهیافت توسعه پایدار در چارچوب الگوی 2030». فلسفه حقوق، 8(1)، 131-160.
حسینی اکبرنژاد، هاله(1398). قلمروی تعهدات بین‌المللی در چارچوب اهداف چهارم و پنجم سند توسعه پایدار 2030 (آموزش و برابری جنسیتی). تهران: روابط عمومی.
حسینی مراغی، میرعبدالفتاح. (1402). العناوین الفقهیة. قم: جامعة مدرسین.
خمینی، روح‌الله(1402). صحیفه امام: مجموعه آثارامام خمینی(س) (بیانات، پیام‌ها، مصاحبه‌ها، احکام، اجازات شرعی ونامه‌ها. چاپ بیست و سوم، تهران: مؤسسه تنظیم ونشرآثارامام خمینی(س).
دهقانی فیروآبادی، جلال(1403). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. چاپ هشتم، تهران: سمت.
دی کینگ، آنتونی (1395). فرهنگ، جهانی شدن و نظام جهانی. ترجمه مسعود نیازمند، تهران: چشمه.
رحیم‌پور ازغدی، حسن(1399). سند 2030: مدیریت غرب بر زندگی شرق. تهران: کتاب فردا.
رمضانی، حسین(1401). توسعه پایدار. تهران: اندیشة جوان.
سادات سجادی، معصومه(1403). «بررسی وضعیت توسعه پایدار در ایران مبتنی بر گزارش». امنیت اقتصادی، 11(9)، 45-68.
شریعتی، شهروز و عباسی شاهکوه، مهدی (1402). «الزامات تضمنی قاعده‌ی نفی سَبیل در فرآیند تمدن‌سازی ایرانی اسلامی». مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، 6(1)، 207-234.
صابری فتحی، سید مجید(1400). واقعیت آموزش در سند "توسعه پایدار" 2030؛ فلسفه، تضادها و چالش‌ها. تهران: پژوهشکده مطالعات اسلامی.
صالحی علی آبادی، حامد؛ کریمی، عباس و شمشیری، علیرضا. (1400). واکاوی غرر موثر در فقه امامیه و حقوق ایران و مقایسه آن با حقوق مصر. حقوق اسلامی، (77)، 145-183.
عبداللهی، محسن و ابوترابی، سید امیرمحمد. (1403). «دیالکتیک جهان‌شمولی و نسبیت فرهنگی در اهداف توسعه پایدار». محیط شناسی راهبردی ج.ا.ایران، 8(3)، 141-176.
عبدالهی، رسول(1403). مبانی نظری و آثار عملی قاعده نفی سبیل. قم: جامعه المصطفی (ص).
غمامی، سیدمحمد مهدی، مقدمی خمامی، نیلوفر(1398). «چالش‌های بنیادین جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با سند توسعه پایدار (سند 2030)». حکومت اسلامی، 24(1)، 5-32.
فرحزادی، فاطمه؛ شیرازی، محمدرضا و اسدی مهماندوست، محمد(1403).«بررسی فقهی حقوقی آموزش جنسی کودکان با تاکید بر سند 2030 یونسکو». مطالعات فقه اقتصادی، 6(5)، 839-854.
کهن‌ترابی، میثم و فرطوسی، حسین(1401).«بازخوانی چالش‏های نظری و عملی قاعده نفی سبیل». مطالعات تطبیقی فقه و اصول مذاهب، 5(2)، 41-22.
محسن لو، اعظم؛ رضایی، علیرضا و قاسمی ترکی، محمدعلی(1402). «بررسی تطبیقی-تحلیلی مولفه‌های انسان مطلوب وانسان توسعه یافته در سند تحول بنیادین نظام آموزش و پرورش و سند».  جامعه شناسی سیاسی انقلاب اسلامی، 4(2)، 183-210.
نادری، شیما(1400). اهداف توسعه پایدار سند 2030. تهران: مجد.
وکیلی، خاتون (1399). «تهدیدات نرم سند 2030 و ارائه الگوی بومی ایرانی-اسلامی در حوزه آموزش و پرورش». مطالعات قدرت نرم، 10(23)، 65-94.