بررسی روند مقایسه ای عادی سازی روابط کشورهای عربی با اسرائیل با تأکید بر مسئله فلسطین (مطالعه موردی:مصر، اردن، امارات متحده عربی و عربستان سعودی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه روابط بین الملل، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 گروه حقوق، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 گروه روابط بین الملل،دانشکده وزارت امور خارجه، تهران، ایران.

چکیده

تحول در رویکرد برخی دولت‌های عربی نسبت به اسرائیل، بازتابی از دگرگونی‌های عمیق در ساختار نظم منطقه‌ای خاورمیانه دارد که شرایط داخلی و ساختارهای بین المللی آن را رقم زده است. همچنین جایگاه مسئله فلسطین در حافظه جمعی ملت‌های عربی نیز موضوعی است که رابطه مستقیمی با روند عادی سازی روابط اعراب با اسرائیل داشته است. با اهمیت این مسائل پژوهش حاضر با مطالعه موردی چهار کشور مصر، اردن، امارات و عربستان سعودی، در پی تحلیل مقایسه‌ای سیاست‌های عادی‌سازی روابط این کشورها با اسرائیل است. این مقاله با بهره‌گیری از چارچوب نظری واقع‌گرایی نوکلاسیک و با روش توصیفی–تحلیلی، می‌کوشد به این سؤال اصلی پاسخ دهد که: چه تفاوت‌هایی در وزن‌دهی به منافع مادی و ملاحظات هنجاری در میان کشورهای عربی وجود دارد و بحران غزه چه تأثیری بر این روند داشته است؟ فرضیه پژوهش آن است که دولت‌های عربی عمدتاً در چارچوب منافع استراتژیک و تهدیدات منطقه‌ای مانند ایران به سوی عادی‌سازی با اسرائیل گام برداشته‌اند، اما وزن بالاتر ملاحظات هنجاری و حساسیت‌های داخلی در کشورهایی چون عربستان سعودی، باعث کندی این روند شده است؛ درحالی‌که کشورهایی مانند امارات، رویکردی مادی‌گرایانه‌تر اتخاذ کرده‌اند. همچنین، بحران‌های مکرر در غزه، به‌ویژه در سال‌های اخیر، نقشی بازدارنده یا تعدیل‌گر در مسیر عادی‌سازی در برخی کشورهای عربی ایفا کرده‌اند. یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که عادی‌سازی روابط با اسرائیل در جهان عرب، فرآیندی چندعاملی و پیچیده است که تنها با تکیه بر متغیرهای ساختاری قابل تبیین نیست و باید ملاحظات ادراکی، هویتی و داخلی را نیز در تحلیل آن مدنظر قرار داد

کلیدواژه‌ها

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار