بررسی پیامدهای ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیک پیمان دفاعی دوجانبه ایران و ارمنستان در قفقاز جنوبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا

2 دانشگاه فرماندی و ستاد آجا

چکیده

قفقاز جنوبی به‌عنوان یکی از مناطق ژئوپلیتیکی حساس، همواره صحنه رقابت قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای بوده است. در این میان، ایران و ارمنستان به‌عنوان دو کشور همسایه، منافع مشترکی در زمینه‌های ژئوپلیتیکی و امنیتی دارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیرات ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی ایجاد یک پیمان دفاعی دوجانبه میان ایران و ارمنستان انجام شده است.
این پژوهش از روش تحقیق توصیفی با رویکرد ترکیبی کیفی و کمی بهره گرفته است. در بخش کیفی، داده‌ها از طریق بررسی اسناد و مدارک معتبر و انجام مصاحبه با خبرگان آشنا به موضوع گردآوری شد. تحلیل این داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار ATLAS.ti و روش تحلیل مضمون انجام گرفت. در این مرحله، شاخص‌ها در دو بعد عوامل ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی استخراج شدند و شاخص‌هایی که مقدار CVI آن‌ها بیش از 0.79 بود، مورد تأیید قرار گرفتند. در بخش کمی، شاخص‌های تأییدشده با استفاده از نرم‌افزار SPSS و آزمون فریدمن رتبه‌بندی شدند. در نهایت، اولویت ویژگی‌های موردنیاز برای دستیابی به تعیین اهمیت شاخص‌ها تحلیل روابط بین متغیرها محاسبه گردید.
یافته‌های پژوهش نشان داد که این پیمان می‌تواند امنیت ارضی ارمنستان را در برابر تهدیدات همسایگان تقویت کرده و جایگاه ژئوپلیتیکی ایران را در قفقاز تثبیت کند. در بعد ژئوپلیتیکی، این اتحاد به افزایش موازنه قوا در برابر ترکیه و آذربایجان و تقویت نقش ایران در سازمان‌های منطقه‌ای منجر می‌شود. در بعد ژئواستراتژیک، این همکاری دفاعی بازدارندگی منطقه‌ای را افزایش داده و از نفوذ بازیگران فرامنطقه‌ای مانند ناتو جلوگیری خواهد کرد.
نتایج پژوهش تأیید می‌کند که ایجاد این پیمان می‌تواند به تقویت تعاملات راهبردی دو کشور، ممانعت از نفوذ رقبا و افزایش ثبات منطقه‌ای کمک کند. در نهایت، پیشنهاد شده است که سیاست‌گذاران دو کشور بر توسعه همکاری‌های دفاعی، دیپلماتیک و اقتصادی تمرکز کنند تا این پیمان به عاملی مؤثر در تعادل امنیتی و ژئوپلیتیکی منطقه تبدیل شود.

کلیدواژه‌ها