تحلیل آماری سلسله‌مراتبی عوامل تعارض‌زا در روابط ایران و ترکیه (دوره پس از ۲۰۰۳ میلادی)

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری تخصصی روابط بین الملل، گروه روابط بین الملل، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس. تهران. ایران

2 جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم انسانی. تربیت مدرس. تهران ایران

3 روابط بین الملل، دانشکده علوم انسانی. تربیت مدرس. تهران. ایران

چکیده

روابط ایران و ترکیه، علی‌رغم وجود زمینه‌های همکاری، همواره تحت تأثیر عوامل تعارض‌زای متعددی قرار داشته است؛ از این رو، درک دقیق وزن و اولویت این عوامل، به‌ویژه در دوره پرتلاطم پس از تحولات ۲۰۰۳ در منطقه خاورمیانه، برای تحلیل علمی و پیش‌بینی روندهای آتی این روابط از اهمیت به‌سزایی برخوردار است. این پژوهش با هدف شناسایی و رتبه‌بندی کمی عوامل مؤثر بر شکل‌گیری و تشدید تعارضات در روابط ایران و ترکیه از سال ۲۰۰۳ میلادی به بعد، به دنبال پاسخ به این پرسش است که در میان مجموعه‌ای از متغیرهای بالقوه تعارض‌زا ، کدام‌یک به لحاظ آماری دارای بیشترین وزن و اولویت در تبیین الگوی تعارضی روابط دو کشور هستند. این تحقیق، این فرضیه را مورد آزمون قرار می‌دهد که متغیرهای ایدئولوژیکی و ژئوپلیتیکی، در مقایسه با سایر متغیرهای مذکور، به طور معناداری از وزن تأثیرگذاری بالاتری برخوردارند. بدین منظور، با اتخاذ رویکردی کمّی و روش توصیفی-تحلیلی، از پرسشنامه محقق‌ساخته مبتنی بر طیف لیکرت (پس از تأیید روایی محتوایی توسط خبرگان) که به‌صورت هدفمند میان ۴۰ نفر از متخصصان مربوطه توزیع گردید، استفاده شد و داده‌های حاصل با بهره‌گیری از آزمون‌های آماری استنباطی نظیر آزمون فریدمن در نرم‌افزار SPSS تجزیه و تحلیل شدند. نتایج تحلیل آماری نشان داد که از میان متغیرهای مورد بررسی، متغیرهای ژئوپلیتیکی (با میانگین رتبه 11.75)و ایدئولوژیکی (با میانگین رتبه 11.20) به ترتیب دارای بالاترین وزن تأثیرگذاری در شکل‌گیری و تداوم الگوی تعارضی در روابط ایران و ترکیه طی دوره مورد مطالعه بوده‌اند. در نهایت، یافته‌های این پژوهش بر نقش محوری و تعیین‌کننده عوامل ایدئولوژیکی و رقابت‌های ژئوپلیتیکی در تبیین ماهیت عمدتاً تعارضی روابط ایران و ترکیه در دو دهه اخیر تأکید دارد و می‌تواند برای سیاست‌گذاران جهت اتخاذ رویکردهای واقع‌بینانه‌تر در مدیریت تنش‌های دوجانبه و برای پژوهشگران به‌عنوان مبنایی برای تحلیل‌های عمیق‌تر آینده در خصوص پویایی‌های پیچیده منطقه مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

فصلنامه محیط شناسی راهبردی ج.ا.ایران

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 08 شهریور 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار